Ujanibishaji wa sasa unafanyika ili kurasmisha makazi yasiyo rasmi ya Dar es Salaam ambayo sasa inafikia asilimia 70 ya jiji. Kurasimisha makazi kunasaidia kutoa uhalali kwa jamii na kuongeza usalama wa umiliki wa wakazi na haki zao za ardhi. Kujenga makazi pia kunaruhusu mipango zaidi ya kudumu ya mji. Kwa bahati mbaya, mbinu za sasa za ukusanyaji wa taarifa kuelewa mipaka hii imesababisha taarifa zisizo sahihi kutokana na ushiriki mdogo wa wanajamii.
Ili kusaidia kuboresha mbinu za kukusanya taarifa za sasa zinazohitajika kwa ujanibishaji, timu ya HOT Tanzania imetoa siku tatu za mafunzo na wanafunzi 6 wa elimu ya juu (Masters) wote wakijifunza Mipango na Usimamizi wa Mjini (Msc UPM), na wafanyakazi/wahadhiri 3 wa Chuo hicho. Hadi sasa, mbinu iliyochukuliwa kwenye ramani ya makazi yasiyo rasmi inahusisha matumizi ya picha za drone na satellite ili kutambua mipaka ya makazi. Utaratibu huu sui sahihi, hutumia muda mrefu kwa kuwa watu wa ndani wamezoea picha za 3D (urefu, upana mna kimo) kila siku za nyumba zao kwenye barabara za mitaani, sio picha ya 2D ya drone (yenye urefu na upana) iliyochukuliwa kutoka juu. Maeneo yenye wakazi wengi pia hufanya kuwa ngumu kutambua nyumba za mtu binafsi na kufafanua mipaka.
Profesa Tumsifu Jonas Nkya (kulia), Daktari(Phd) John Lukenangula (kushoto) wakipakua na kujifunza kutumia Open Data Kit (ODK) kwenye mafunzo kutoka kwa mtaalamu kutoka Ramani Huria Iddy Chazua (Katikati).
Kwa tumaini la kuongeza ushiriki wa jamii na usahihi wa taarifa, timu ya HOT imewafundisha wanafunzi na wafanyakazi kuhusu ramani ya wazi ya jamii. Mafunzo yalihusisha jinsi ya kutumia OpenStreetMap (OSM), JOSM, OpenDataKit (ODK), na OpenMapKit (OMK), (programu za kutengeneza ramani zianzowekwa kwenye simu ili kukusanya taarifa). Kutumia zana hizi, tafiti za kidigitali zinaweza kukusanya taarifa katika ngazi ya mitaa kwa kuzungumza na wenyeji kutambua matumizi ya ardhi, umiliki na matumizi ya majengo, na hali ya kijamii na kiuchumi ya wenyeji. Kuweka sifa ya jengo kwenye OpenMapKit wakati wa kufanya tafiti ya ardhi kutakikisha kuwa matumizi ya ardhi yanaweza kufafanuliwa kwa usahihi zaidi. Kisha taarifa hii inaweza kutumika kupangilia mipaka ya makazi. Njia hii ni ya haraka zaidi na rafiki kwa mazingira zaidi kuliko tafiti za awali za karatasi na hatua ya ziada ya kuingiza taarifa inatolewa kutoka kwenye mchakato. Kwa kuhusisha wanajamii moja kwa moja katika mchakato wa ramani katika muundo ambao wanaweza kuhusishwa, taarifa sahihi zaidi hukusanywa. Wakati ramani ya jamii ikianza, Shina la mtaa (mgawanyiko wa viongozi wa mtaa), Wajumbe, wataongozana na timu ya kukusanya taarifa ili kuzungumza na wenyeji wa eneo kuwahakikishia lengo la mradi.
Mafunzo kwa vitendo kwa kuongozwa na Ivan Gayton, Meneja wa HOT Tanzania.
Ramani zilizotengenezwa kupitia mradi huu zitaweza kupatikana kwa kila mtu mtandaoni kupitia jukwaa la OpenStreetMap. Hii ina maana kwamba kwa mara ya kwanza, wenyeji wa makazi yasiyo rasmi watakuwa kwenye ramani na wanaweza kuingizwa zaidi na kushiriki katika mipango ya baadaye ya mji wao. Ramani zilizochapishwa zitatumika kama kuchora Mipango ya Mji ambayo itajifunza hali zilizopo za jiji na matumizi ya ardhi na kutafakari ambapo rasilimali zinapaswa kupewa au maeneo gani yanahitaji maendeleo. Ramani pia itasaidia kufuatilia mabadiliko katika matumizi ya majengo, kwa sasa, viongozi wa serikali hawana uhakika wa matumizi ya majengo ikiwa mtu anaomba idhini ya kubadilisha kazi ya jengo.
Baadhi ya wanafunzi walioshiriki kwenye mafunzo walikuwa na haya ya kusema:-
“Ramani za kijamii zinaweza kuongeza ushiriki wa jamii na na kutengeneza ramani za mali zao na kuwashirikisha katika kukusanya taarifs yoyote ambayo ni muhimu kwa shughuli za kuimarisha/kurasmisha makazi” – Luteranya Mapambano mwanafunzi katika taaluma ya mipango miji. 2017/18.
“Ramani ya Jumuiya ni chombo muhimu katika kupunguza muda wa kazi wakati wa kuimarisha/ kurasimisha, kwa kuwa mtu yeyote anaweza kupata taarifa muhimu kama maendeleo na vipengele vingine bila umuhimu wa kwenda kwenye eneo husika” – Jikora, Emmanuel, Mwanafunzi katika taaluma ya mipango miji.
Kwa sasa asilimia 70 ya miundombinu Dar es Salaam haijapangwa, maana yake ni kwamba miundo mara nyingi hujengwa katika maeneo ya mafuriko na haijatengenezwa kwa kutosha ili kukabiliana na maji mengi. Mara nyingi, hata majengo yasiyopangwa yaliyo ‘salama’ na mafuriko yana athari kubwa juu ya eneo jirani; Mpango usiofaa umesababisha ongezeko la udongo mgumu (Compact soil), ambao una viwango vya chini vya kunyonya maji ili kuzuia kusambaza maji wakati wa mafuriko.
Ramani Huria ni mradi unaofanywa na HOT, kwa lengo la kuzalisha ramani kwa nia kuu ya kuboresha mipango ya ustawi wa mafuriko na kuongeza ufahamu wa maeneo salama kwa watu wa eneo. Hii inamaanisha kuwa nyumba za baadaye zitajengwa katika maeneo salama na hatua hizo zinaweza kuchukuliwa ili kuimarisha au kuhamisha majengo ambayo sasa yana hatari. Aidha, inaweza kupunguza hatari ya kolera na kuzuia uhamisho wa ghafla.
Amelia Hunt – Mkufunzi wa Ramani na Msaidizi wa Mradi, HOT – na Zac Hill – Mshauri, Wote wamefika Dar es Salaam na wamekaa siku mbili za mwisho katika ofisi ya HOT iliyopo dLab. Katika chapisho hili la blog wanaelezea yale waliyojifunza kuhusu mradi wa Ramani Huria kwa kuzungumza na wana timu.
Chapisho hili la blogu limeshuka katika sehemu tatu: Teknolojia, Watu, na Jamii.
.Teknolojia
Katika ulimwengu wa magharibi sisi mara nyingi tunakabiliwa na mtazamo wa ulimwengu unaoendelea ambao umewasilishwa na sekta ya vyombo vya habari na maendeleo katika kipindi cha miaka 60 isiyo ya kawaida – picha ya watu masikini ambao tu maisha yao ni ukulima mdogomdogo, kusafiri maili nyingi kwa siku kukusanya maji. Itakuwa sio sahihi kudai kwamba upatikanaji wa kilimo bora na maji safi bado si suala katika mabara kama Afrika, ila tunaweza kudai kuwa picha haiwakilishi Afrika yote.
Nchi nyingi Afrika zimeunganishwa sana, na Tanzania sio tofauti. Uunganisho huu unaruhusu fursa nyingi, ikiwa ni pamoja na shughuli za ramani za digitali zilizofanywa na wanaojitolea na wafanyakazi wa HOT. Aidha, wanachama wote wa timu ambao tumekutana hadi sasa ni Watanzania, kuonyesha kwamba njia ya jadi ya kutumia wataalamu kutoka nchi za Magharibi ni gharama zisizohitajika. Wakiwa na ujuzi wa ndani, watu hawa wanaojitolea wana uwezo wa wa kufanya kazi kubwa kwa muda mdogo na wanaweza kukusanya taarifa sahihi zaidi kutokana na lugha ya ndani na ufahamu wa kitamaduni.
Ramani Huria 2.0 imeona kuboresha ubora wa taarifa na mbinu zaidi ya usimamizi wa timu. Wasimamizi wa kazi wana nia ya kuongoza timu zao kwa mfano ili waweze kuonyesha michakato mzuri ya kukusanya taarifa, kuwahamasisha washiriki kufurahia kazi zao, na kuwasaidia kuona umuhimu wa kukusanya taarifa ya uhakika na sahihi. Teknolojia na mafunzo yaliyotolewa kwa timu, pamoja na kujitoa kwao na shauku ya ramani, kumewafanya kuwa moja ya timu zenye ujuzi wa ufanisi zaidi na wenye vipaji.
Mkutano wa Hali ya Ramani Tanzania 2017 ulioandaliwa na ramani huria na wadau uliohudhuriwa na washiriki 170.
Ramani ya Mitaro kata ya Mikocheni.
Watu
Wengi wanaojitolea ni wahitimu kutoka Chuo Kikuu cha Ardhi wenye ujuzi unaohusiana ambao wanashiriki katika Ramani Huria ili kuboresha ujuzi wao wa kiufundi na usimamizi wakati wanachangia kuboresha jamii yao. Ramani Huria inatoa fursa kwa wanafunzi ya kujifunza aina mpya za ramani kama vile kutumia JOSM na QGIS, pia thamani ya kutumia wanajamii katika ramani.
Ramani Huria imegawanywa katika timu maalum kama, timu ya mifereji, Miundombinu, Ufikiaji wa jamii nk, kuruhusu wanaojitolea kujenga ujuzi wa kitaalam. Sehemu za mradi umegawanywa katika timu ya kukagua taarifa na timu ya kukusanya taariafa za ramani, na wasimamizi ambao huratibu kati ya vikundi ili kuhakikisha kuwa taarifa zilizokusanywa ni sahihi. Ukizungumza na timu, wengi wao hawajawahi kujua ramani ya jamii kabla. Sasa wanahisi kuwa wanaweza kurudi kwenye jamii zao wakati wakiongeza jumuiya kubwa ya ramani ya wazi. Ni msukumo kuona kwamba baada ya miaka mingi juu ya njia za maendeleo za kimataifa, sasa ni watu wa ndani ambao wanajiweka wenyewe kwenye ramani.
Washiriki wa mkutano wa Hali ya Ramani Tanzania
Jamii
Bado kuna njia ndefu ya kwenda katika mafunzo kwa jamii ili kuelewa jinsi ya kutumia ramani. Hata hivyo, kutokana na kile timu inasema, jamii zinaonekana kupokea wakati timu za kutengeneza ramani zinaelezea kile wanachokifanya wakati wa kupima mifumo ya maji ya mjini. Timu za ramani zinafanya kazi kwa bidii ili kusaidia watu wa ndani kuelewa dhana ya nyuma ya miradi na jinsi ramani zinaweza kuboresha mipango ya maendeleo na mipango ya dharura. Maono ni kuwa ramani zitumiwe na kila kiongozi wa kata na mtaa kuusaidia jamii yao ili watu waweze kujua maeneo yao wenyewe na huduma wanazohitaji kama; vituo vya afya, shule, vituo vya basi.
Timu ya kukusanya taarifa wakipima mtaro na kufanya kazi na wanajamii
Muhtasari wa Mawazo ya awali
Wakati msukumo wa awali wa mradi wa Ramani Huria ulikuwa ni kuboresha ujasiri wa mafuriko Dar es Salaam, ni wazi kwamba kuna faida nyingine za mradi huo. Mradi huu unasaidia watu wenyeji ambao wanahusika katika ramani, pamoja na kujenga jumuiya ya ramani. Njia ambazo miradi inafanya kazi inahimiza ushirikiano na jamii, ambayo ni njia ya kufurahisha ya kuendesha mradi endelevu.
Ramani Huria 2.0 inakusanya taarifa za mitaro kwenye maeneo yaliyo katika hatari ya mafuriko Dar es Salaam. Taarifa hizi zinatumika kutengeneza programu/kielelezo maalum cha mafuriko (flood model) ambayo inahitaji taarifa za mitaro zilizokusanywa kwa usahihi kama urefu, upana, kama mtaro umeziba (kwa majani au vitu vingine), muunganiko na kipenyo (Kwenye kalavati).
Kutengeneza programu hii, Ramani Huria inafanya kazi na mtaalamu wa hydrolojia huko Deltares– Uholanzi, Hessel Winsemius. Dr. Hessel ni mtaalamu katika uwanja wa hydrolojia, hasa kwenye masuala ya kutengeneza vielelezo vya hatari ya mafuriko kikanda na kimataifa. Wiki hii alikuwa Dar es Salaam, kuangalia suala hili kwa ukaribu zaidi na timu yetu. Moja ya masuala makuu aliyoona ni ugumu ambao timu ilikuwa inapata katika kuhakiki ubora wa taaarifa- ilibidi kutambua makosa, taarifa zilizokosekana na taarifa zinazohitaji marekebishi kwa kienyeji kwenye programu ya QGIS kwa kuangalia sifa za mtaro husika. Hii inachukua mda mrefu na inachosha. Kwa usahihi, hakuna sehemu katika QGIS ambacho inashughulikia mahususi kwenye kuunganishwa kwa mifereji ya maji, hivyo Hessel aliunda programu (Python) lililoitwa Hydro-OSM kufanya hivyo tu!
Drain Data Check Model
Ili kuhakiki ubora wa taarifa kwa ufanisi zaidi, Hessel aliunda programu ya Hydro-OSM kwa ajili ya kuangalia ubora na ufanisi wa taarifa. Njia hii inafanya kusafisha taarifa kuwa rahisi zaidi kuliko njia iliyofanyika hapo awali, na hususani inaangalia sifa zinazofaa kwenye mifereji ya mjini. Kwa sehemu zenye makosa au kukosa taariafa, timu itarudi tena kwenye eneo husika kukusanya au kuhakiki taarifa hizo.
Hessel anaamini kuwa kama tukifanikiwa kutengeneza programu hii ya kielelezo cha mafuriko, itakuwa ni mwanzo mzuuri kwa wafanya maamuzi katika jitihada zao za kujenga jiji linalostahimili mafuriko. Pia anatarajia kusaidia wanajamii kutengeneza programu hii ya mafuriko.
Hessel akiangalia ufanyaji kazi wa programu
Lengo la haya yote ni kutumia taarifa za OSM kutengeneza programu ili kulinganishamtiririko wa maji kutoka eneo moja hadi lingine kwenye mtandao kama mitaro na mito nk.
Ili program kufanya kazi, mitaro inatakiwa kuungana zaidi iwezekanavyo. Ingawa baadhi ya mitaro/mifereji Dar es Salaam haijaungana, hessel anaendelea kulifanyia kazi suala hili ili kuona jinsi ya kuweka mitaro ambayo haijaungana kwenye programu.
Taarifa zote hizi zinahitaji muundo kamili wa programu ya ukusanyaji taarifa ambayo Ramani Huria imeshafanikiwa kutengeneza. Zaidi kuhusu programu hiyo ya mifereji ambayo imeundwa unaweza kusoma kwenye blogu iliyopita hapa
Tarehe 8 hadi 10 Disemba Croud2Map na Ramani Huria walishirikiana kuandaa mkutano wa kwanza wa hali ya ramani uliofanyika Dar es Salaam, Tanzania. Mwanzoni tulitegemea washiriki 150 lakini watu waliofika walizidi makadirio yetu ya mwanzo na kufikia watu 170 kutoka nchi saba: Malawi, Kenya, Uganda, Rwanda, Zambia, Ujerumani na Tanzania yenyewe. Ilikuwa tukio ambalo liliwaleta pamoja watu wenye taaluma tofauti tofauti kufanya mafunzo, kufahamiana na kushirikiana
Washiriki;
Mafanikio makubwa ya mkutano yalitokana na washiriki kuwa na taaluma tofauti tofauti. Waliohudhuria walikuwa watu kutoka Vyuo vikuu, Vijana watengeneza ramani, wanajamii, watafiti, viongozi wa serikali, idara ya ofisi ya raisi ya Marekani (Programu ya PEPFAR), Mashirika mbalimbali yenye nia ya kutumia ramani kutatua changamoto mbalimbali, wataalam wa compyuta na wafanyakazi wa HOT. Washiriki hawa wote walitamani sana kujifunza kutoka kwa kila mmoja, kushirikiana na kuelewa jinsi ramani inaweza kuwa sehemu muhimu ya shughuli zao za kila siku.
uwasilishaji.
Timu ya Ramani Huria ilifanya kazi kubwa kuandaa mkutano, na vijana watengeneza ramani kutoka maeneo mbalimbali walikuwa na nia ya kusaidia watu wapya kwenye utengenezaji wa ramani. Ilikuwa ni vizuri kuona mmoja wa vijana kutoka Uganda kufanya mafunzo kwa washiriki kuhusu jinsi ya kutumia JOSM na Id- Editor katika kutengeneza ramani.
Mawasilisho mafupi
Kulikuwa na mfululizo wa mawasilisho ili kuonyesha kwa nini ramani ni muhimu na jinsi zinavyosaidia katika nchi nyingi na miradi. Kulikuwa na uwasilishaji kutoka kwa PEPFAR kuelezea jinsi ramani inavyosaidia kwenye mpango wao wa kuondokana na VVU / UKIMWI. Ramani Huria ilizungumzia kuhusu mradi wao unaoendelea wa ramani kwenye maeneo yenye hatari zaidi ya mafuriko na jinsi ramani zitatumika kwa ajili ya ustahimili na uamuzi. Map Kibera kutoka Kenya aliwasilisha jinsi ramani inavyosaidia katika utoaji wa huduma za kijamii kama usalama, usafi wa mazingira, afya na elimu. Mkurugenzi Mtendaji wa Mkoa wa Kigoma alielezea mpango wa WASH (Maji na Usafi) na jinsi ramani inavyosaidia katika utoaji wa huduma za jamii Kigoma. Watafiti kutoka Chuo Kikuu cha Heidelberg nchini Ujerumani ambao walishiriki katika kutengeneza programu ya Mapswipe pia walitoa maelezo mafupi juu ya jinsi programu hii inatengeneza ramani kwa urahisi.
Uwasilishaji- Ramani Huria
Meneja wa Nchi- HOT Tanzania Mr Ivan Gayton alitoa maongezi mafupi juu ya mradi wa Mini-Gridi ambao una lengo la kutengeneza ramani za vjiji vinavyoweza kuwekewa umeme kwa kutumia paneli za nguvu za jua. Mradi huu una lengo la kutengeneza ramani za vijiji ambavyo bado havina umeme na kusaidia kutambua sehemu zinazofaa kwa mini-grids za nishati mbadala. Ramani hizi zinaweza kusaidia waendeshaji wa nishati ya jua kufanya haraka ili kutoa umeme mbadala kwa watanzania zaidi. Hii ni nguvu ya nini ramani zinaweza kufanya!
Baada ya mazungumzo hayo kulikuwa na majadiliano kati ya vijana mbalimbali wanaojihusisha na utengenezaji wa ramani, kujadili kuhusu uzoefu wao na nini wafanye kama vijana.
Majadiliano
Mapathon
Mapathon ni tukio linaloratibiwa kwa ajili ya kutengeneza ramani. Watu wanakaribishwa kufanya maboresho ya ramani kwenye eneo na kusaidia kufanya tathmini ya majanga. Mapathon hutumia tovuti ya mtandao kuhifadhi taarifa za ramani, yaani OpenStreetMap. Wakati wa mkutano tuliandaa Mapathon ya kutengeneza ramani ya Wilaya Manyoni- Kazi iliyoundwa kwa ajili ya kutengeneza ramani za ukeketaji wa wanawake. Washiriki walielekezwa kuhusu OSM Tasking Manager na mafunzo jinsi ya kutumia programu ya Id Editor na JOSM katika utengenezaji wa ramani.
Mapathon
Utangulizi wa QGIS,Map Swipe na Maps.Me
Washiriki walipewa utangulizi juu ya programu ya wazi na bure ambayo hutumiwa kwenye ramani. Watu walikuwa na nia sana ya kujifunza kuhusu QGIS, lakini siku moja ya mafunzo haitoshi kuweza kutengeneza ramani katika QGIS. Ambacho tuliweza kufanya, na ambacho kilikuwa na mafanikio mazuri, ilikuwa ni kuweka programu ya programu ya QGIS kwenye copyuta za washiriki, na kuhakikisha kuwa wote wanajua jinsi ya kuongeza shapefiles na data zinazotumiwa kufanya ramani.
Wakati wa mafunzo ya QGIS kulikuwa na maonyesho mafupi kuhusiana na drone na mpango wa kutengeneza ramani za vijiji vya Tanzania kwa kutumia drones. Dhana ilitolewa vizuri sana na Mr Ivan Gayton ambapo alionyesha haja halisi ya drone kusaidia na maandalizi ya dharura. Kuwa na mzunguko kamili na ufanisi wa majibu unahitaji ramani na eneo lenye vifaa. Ili kujenga ramani hizi unahitaji kukusanya taarifa kutoka kwa jamii kulingana na picha zitakazotumiwa kwa kukusanya taarifa. Ili kuwa na picha unahitaji drone ambayo husaidia kukamilisha mzunguko kwa kutupa picha nzuri ya kukusanya taarifa na hivyo jamii hizi zinaweza kupata msaada bora.
Picha ya Pamoja.
.
Mwishoni mwa Mkutano tulikuwa na mechi ya soka- OSM Tanzania VS Watu wengine, na OSM Tanzania ilishinda mechi.
Katika heshima ya Siku ya UKIMWI Duniani 2017, Ramani Huria na Tanzania Data Lab (dLab) waliandaa tukio kuongeza ufumbuzi kwa njia ya uwazi, uwajibikaji na ushirikiano. Lengo ilikuwa watu kujifunza jinsi ramani inavoweza kuongeza uhuru na upatikanaji wa habari kwa umma juu ya VVU / UKIMWI katika maeneo mbalimbali nchini Tanzania. Tuliamua kutengeneza ramani ya Geita wilaya iliyopo katika ukanda wa ziwa Victoria ambapo wilaya hii ni moja ya wilaya zinazongoza kwa ukatili wa kijinsia kutokana ukatili huu watu wamepata ulemavu wa moja kwa moja uliosababishwa na ukatili huo. Ni wazi kuwa maeneo ambayo yana ukatili wa kijinsia pia huwa na kiwango kikubwa cha maambukizi ya VVU / UKIMWI.
Utengenezaji wa ramani ukiendelea
Katika tukio hilo, watu wa kujitolea walipata utangulizi wa kwa nini sisi hufanya matukio ya kutengeneza ramani, na jinsi ambavyo tunaleta pamoja waandaaji ramani, wafanyakazi wa kujitolea na jamaa wengine katika uwanja wa kujifunza jinsi ya kuingiza taarifa kwenye OpenStreetMap, kutengeneza ramani za bure/huru na zinazopatikana kwa urahisi kwa ajili ya matumizi ndani ya nchi na ya kimataifa – kwa upande wetu lengo lilikuwa juu ya VVU / UKIMWI.
Washiriki wetu walipata utangulizi juu ya mradi wa Ramani Huria. Walijifunza jinsi ramani husaidia jamii, na jinsi tukio hili linaweza kusaidia kuzalisha taarifa kwa ajili ya watu Geita.
Kabla ya kuanza kuchora ramani, tulihakikisha kwamba kila mtu alikuwa na;
Laptop, MacBook, au Desktop.
Kipanya (kufanya uchoraji kuwa rahisi)
OSM akaunti (mtu anapaswa kuwa nayo ili kuweza kuingiza taarifa kwenye OSM).
Mtandao.
Waliohudhuria walipewa mafunzo ya jinsi OSM inavyofanya kazi, na jinsi ya kuingiza taarifa kwa kutumia JOSM na Id Editor. Baada ya hapo walielekezwa kuhusu OSM Tasking Manager. Hichi ni chombo cha ramani kilichoundwa na kujengwa kwa ajili ya watengeneza ramani. Madhumuni ya chombo ni ya kugawanya eneo katika sehemu ndogo ndogo ambazo zinaweza kukamilika kwa urahisi. Chombo hichi kinaonyesha maeneo ambayo bado yana unahitaji wa kuchora ramani na ambayo yamemalizika ila yana haja ya kuthibitishwa.
Washiriki walianza kutengeneza ramani, wakichora barabara na majengo na baadae kupakia kwenye mtandao.
Kufanya tukio kuwa shirikishi na la kuvutia, tuliofanya michezo kama vile OSM fights. Mchezo huu unakuwezesha kuingiza majina ya watumiaji wawili unaaanza mpambano wa kufurahisha kati majina ya watumiaji wawili kulingana na ‘Jinsi gani mtu kachangia kwenye OSM’. Na mwishowe mshindi ataonekana.
Kutangaza mshindi kila baada ya kila dakika 30 kulileta motisha kwa washiriki kuendelea kuchora ramani kwa kasi. Bila shaka, kila mtu angekuwa na furaha kuona kuwa ni mshindi, hivyo hii ilileta ushindani mkubwa kwa washiriki.
Picha ya pamoja ya washiriki
Tukio lilikuwa na mafanikio halisi na watu walikuwa na nia ya kujua wakati mwingine wa kufanya mapathon ili waweze kushiriki tena. Ni fahari yetu kuona jinsi jamii yetu ya watengeneza ramani inakua siku hadi siku.
Lengo la Ramani Huria ni ustahimilifu: Kupunguza athari za mafuriko kwa binadamu. Njia ya kawaida kabisa ya kupunguza hili ni ni kuondoa uwezekano wa mafuriko! Mifereji ni moja ya njia ya kufanya hili.
Culvert Concrete Drain
Ditch Silt Trap
Mfumo wa mifereji ya maji Dar es Salaam ni mkubwa na mgumu, mamia na maelfu ya mifereji mara nyingi kando ya barabara, Mara nyingi zinaanzia urefu wa mita tatu mifereji ya kujengwa pembeni ya barabara hadi sentimeter tano za mifereje iliyochimbwa na watu wenyewe kutoka kwenye makazi yao. Kusaidia kupunguza mafuriko, tunaweza kutengeneza ramani za mifereji na kuchambua katika programu maalumu ya ufanisi wa hydrolojia. Hii inaweza kutusaidia kujua tatizo na sehemu ambayo inahitaji marekebisho, kuundwa upya au kusafishwa tu na wana jamii. Ili kuchambua mifereji ya maji, tunahitaji zaidi ya mistari kwenye ramani. Tunahitaji wasifu (Sura), vipimo, urefu, aina ya vifaa, na mwonekano wa mfereji. Hata hivyo programu hii ya hydrolojia inahitaji kila kipande cha mfereji kwenye ramani kiunganike, kisikosekane kitu na chochote kisikae vibaya (Kila kitu kikae kwenye sehemu yake ili kuwezesha programu hii kufanya kazi)
Aina hii ya ramani imekwisha kuwa kuhifadhiwa na watafiti wenye ujuzi sana kwa kutumia vifaa vya gharama kubwa. Hata hivyo Ramani Huria imeona fursa ya kufanya kazi na wanafunzi wenye uwezo mkubwa kutoka chuo kikuu cha Ardhi pamoja na wana jamii wenye uelewa wa maeneo yao wanayoishi. Muunganiko huu umesababisha ukusanyaji wa taarifa kwa kiwango kikubwa, na kujikita sehemu nyingi zinazokumbwa na mafuriko Dar es Salaam.
PICTURE: Measuring Sticks and Tapes, Showing Hinge on Measuring Sticks.
Kwanza tulianza kwa kuunda fimbo maalum, ili kupata vipimo vya mifereji kwa usahihi (Kwa hakika bila kutumia muda mrefu kuvitengeneza) na kununua tape (futi). Hata hivyo, Licha ya kuwa simu zetu zinapokea GPS, Hatukujua programu yenye suluhisho ambayo ingeturuhusu sisi kuchukua mistari kwa usahihi iwezekanavyo, pamoja na kuchukua vipimo mbalimbali kwenye muundo uliopangiliwa.
Programu tulizopata zilikuwa kwenye makundi mawili;
Programu zinazo jikita kwenye kurekodi mistari ya GPS, na
Programu zinazo jikita kwenye kuingiza taarifa.
SCREENSHOTS: Various Android Mapping Applications
Hatukupata chochote ambacho kiliweza kufanya haya yote kwa usahihi. Programu nyingi za Android zinamruhusu mtumiaji kukusanya kiwango kikubwa cha taarifa za mistari ya GPS zenye ubora (Ndani ya kiwango cha ubora wa GPS), ikiwepo ramani inayoonyesha sehemu mtu alipo, uwezo wa kuimarisha ikiwa mstari unapoteza usahihi sehemu moja kwa moja, na uwezo wa kuchuja pointi ambazo hazijakidhi vigezo sahihi.
SCREENSHOTS: OpenDataKit with Various Data Types
Programu nyingine, Hasa OpenDataKit (ODK) ambayo tunaitumia kwa kiango kikubwa wakati wa kuchukua taarifa, inamruhusu mtumiaji kujaza aina maalum ya fomu. Form ya ODK inaweza kuchukua namba ( tarakimu au desimali), maandishi, chaguo kutoka kwenye orodha (chaguo moja au “radio button”, au chaguo nyingi kwa kuchagua kila kinachotumika) na hata picha kutoka kwenye kamera ya simu. Hata hivyo kipengele cha GPS cha kuchukua mistari inapingwa na kuchukua mstari mmoja, haikujitosheleza kabisa. Pale ambapo GPS haikupata satelite , ODK itaanza kutumia pointi ya eneo la mtandao (iliyokokotolewa kutoka kwenye minara ya simu iliyokaribu) ambayo iko mbali kwa mamia au hata maelfu ya mita ( hii ilisababisha mistari iliyochorwa kuruka mbali na haikuweza kutumika kutengenezea ramani).matatizo mengine yalihusisha kutokuwa na uwezo wa kuchagua kizingiti/sehemu kwa usahihi, huwezi kufuta labda pointi chache za mwisho (inakubidi uanze upya pale ambapo kitu hakipo sawa), hakuna njia ya kuonyesha kwa karibu sehemu ambayo mtu yupo, na muundo wa matokeo ambao haukuwa na upeo na taarifa ya usahihi (zote zinapatikana kutoka kwenye mpangilio wa GPS).
Uchaguzi wetu ulikuwa:
Kutumia programu ya ramani kama vile ya OSMAnd, ya bure na ya wazi kabisa,na kurekodi taarifa yote katika sehemu moja ya “maoni”. Hii itahitaji mafunzo na usimamizi mkubwa ili kuhakikisha kuwa taarifa zote zinakusanywa kwa mtindo thabiti.
Kutumia programu ya kuingiza taarifa kama ya ODK yenye uwezo mdogo wa kuchukua mistari, na kuzingatia mapungufu yake.Hii ingeweza kusababisha wachunguzi kutumia muda mwingi kuchukua kila mstari kutokana na kulazimishwa kurudia tena, na utaweza kusababisha matokeo mabovu ya mstari mzima.
Kutumia programu moja kurekodi mistari, na nyingine kuingiza taarifa, hii itahitaji uhifadhi makini ili kuhakikisha kuwa taarifa zimeingizwa kwenye kwenye mstari sahihi. Wakati wowote taarifa na mistari zikiwa nje ya utaratibu, basi seti nzima ya taarifa itakuwa haina matumizi na itabidi ikusanywe tena (uwezekano wa siku au wiki nyingine za kazi)
Kutengeneza programu ambayo ni bora kwenye kuchukua taarifa au programu ambayo ni nzuri kwenye kuuingiza taarifa za ramani.
Akaingia Ka-Ping Yee, Mhandisi wa programu mwenye ujuzi wa ajabu mwenyenia kubwa ya kufanya kazi za kibinadamu. Ping alikuwa likizo uingereza wakati tunampigia kumuomba msaada, na alikubali kukaa siku chache Dar ea Salaam akijitolea kufanya kazi na Ramani Huria. Tulitaka kazi yetu imsaidie yeyote kwenye ulimwengu wa kutengeneza ramani za kibinadamu/kijamii, na hivyo tunapendelea kwa kiasi kukubwa kutumia programu huru na za wazi kabisa.
Kwa haraka tulianza mkakati wa kuongezea ubora programu huru ya OpenDataKit (ODK) ili iwe na uwezo wa kuchukua mistari kwa usahihi. ODK kwa miaka mingi imekuwa rasilimali kubwa kwenye miradi ya kidigitali ya kibinadamu, hasa kwa sababu ya uwazi na kujitolea kwa jumuia ya watengenezajiwa programu hii. Tulijua kwamba, ikiwa tutaongeza kazi kwenye ODK, si tu Ramani Huria ingeweza kufaidika, lakini sekta nzima ya kibinadamu ingeweza kufaidika maboresho yetu.
Kuchangia kwenye programu programu huru /wazi ni ngumu zaidi ya inavyoonekana. Kabla ya kufanya marekebisho kwenye mradi, ni muhimu kuwasiliana na jamii ambayo imeunda na inaendeleza programu hiyo. Kama hili halitafanyika, ni rahiisi sana kurudia kazi ambayo tayari ilishafanyika au hata kufanya marekebisho ambayo hayatapatana na kuvunja/kuharibu sehemu nyingine za programu. Kwa sababu hiyo, wakati mwingine watengenezaji wa programu za wazi wanakuwa na hisia kali na miradi waliyotengeneza, na wanaweza kujitetea/kujilinda endapo mtu ataingilia mtoto(programu) ambaye wamekuwa wakimpa upendo, muda, na uangalizi, hasa kama wageni wataingia bila kujitambulisha na kuonyesha unyenyekevu kidogo. Zaidi ya hayo, mabadiliko ya programu hayapaswi kufanywa yote kwa mara moja, bali kwa kuingiza mabadiliko kwa kuyatenga, ikihusisha na nyaraka za wazi, kuruhusu kujaribiwa na kuhakikiwa ili isiharibu mambo. Mpangilio wetu wa maboresho ya kificho (code) ya Ping ulifikia mabadiliko kadhaa tofauti, na utahitaji ufungaji kama mtu binafsi (“kiungo”) (kiungo fulani na ufafanuzi wa vitendo vya git) pamoja na majadiliano na diplomasia.
Tuliwasiliana na Helen Martin, moja kati ya watengenezaji wa ODK, na jamii ya ODK kwa kiasi kikubwa walitukaribisha na walifurahushwa na kazi yetu. Ping ali “fork repo” ya ODK, na akaja Tanzania kuanza kazi.
Kulikuwa na matatizo machache makuu yaliyotaka kusababisha ODK karibu isiweze kuchukua taarifa za mistari. Kuruka mara kwa mara kwa point ya GPS kwa sababu ya mtandao, kutokuwa na uwezo wakuweka kizingiti kwa usahihi, na ulazima wa kuanza mwanzo wakati kitu chochote hakijaenda sawa ndio kubwa zaidi. Ping alianza kwa kuongeza usahihi wa kuchuja na kutengeneza button “backspace” kufuta point za mstari zilizochukuliwa mda huo.( kwa hiyo mtumiaji angeweza kurudi nyuma kwenye baadhi ya pointi na sio kuanza mwanzo).
SCREENSHOT: The Prioritization Spreadsheet
Kila siku Ping aliwauliza Sadah na Felix, (Wanaotengeneza ramani za mitaro), Randy Jones (anayejitolea kutoka Canada) na Ivan Gayton (Meneja wa HOT-Tanzania), kuona ni mabadiliko gani yangeweza kusaidia kazi ya timu. Hii ilikuwa uwiano mkali kati ya mabadiliko ambayo yatakuwa na athari nyingi na yale ambayo yatachukua muda mwingi; “mafanikio ya haraka” (athari kubwa na rahisi kutekeleza) ilichosha kwa haraka.
Masuala machache yalitokea kuwa magumu zaidi ilivyodhaniwa. Kwa mfano ODK inahamisha mistari kama mmfululizo wa pointi ambazo hazielezwi na kitu chochote zaidi ya namba nne (Latitudo, Longitudo, Mwinuko an usahihi wa GPS) uliotenganishwa na koma na mikato mwili katiya pointi). Programu za ramani hazijui nini cha kufanya juu ya mfululizo huu bila muktadha. Kwa hiyo tunabadilisha muundo kwenda kwenye nakala inayojulikana (well known text), mfumo wa taarifa za kijografia za programu za ramani kama QGIS, programu ya ramani ya bure na wazi tunayoitumia ambayo inaweza kutambua na kuonyesha taarifa hizi.
SCREENSHOT: Some WKT String Examples
Hata hivyo, tuligundua kuwa hii iliivunja/haribu ODK! Wakati wowote mtumiaji akijaribu kufungua tena dodoso baada ya kulihifadhi, mistari ya nakala nakala inanyojulikana inapotea. Inabadilika kuwa lugha ya ufafanuzi wa fomu ambayo ODK imekataa, Javarosa ina sarufi maalum kwa ajili ya mistari – mfululizo uliotajwa hapo juu wa namba nne zilizoteuliwa na koma mbili kati ya pointi – ambazo haziendani na Well Known Text (au muundo wowote wa kijiografia ambao tunajua). Bila kufanya marekebisho makubwa kwenye Javarosa (ambayo kwa kweli ingevunja mambo mengine, hasa kwa watu wa mbali ambao hawawezi kujua nini tumefanya, na wangetuchukia wakijua tulichofanya), hatukuweza kutekeleza vifungo vya nakala zinazojulikana viizuri katika ODK. Tulipaswa “kurekebisha mabadiliko” na kurudi kwenye utekelezaji wa awali ambao hutoa taarifa ambazo haziwezi kufunguliwa katika programu ya ramani. Kutatua, au angalau kupunguza hii Ping aliandika [Plugin utility plugin] (github.com/zestyping/THE LINESTRING PLUGIN) kwa QGIS kubadili mistari ya Javarosa katika nakala inayojulikana vizuri.
SCREENSHOT: The New ODK Line Trace Interface
Mabadiiliko mengi ya kiufundi baadae, tuliishia kujadili kitu kingine kipya kabisa: Wataalam wa ramani pale chuo cha Ardhi walivyojaribu kuangalia taarifa walizokusanya kwenye compyuta waligundua kuna baadhi ya pointi na vipande havionekani. Wataalam hawa , mbali na juhudi walizozifanya hasa Sadah, Randy na Feliix, baadhi ya taarifa zilikosekana, ilikuwa adimu, lakini taarifa za nyingi zilitumwa kwa mtaalamu wa hydrologia hazikukamilika na nyingine hazikuungana. Wasimamizi walishindwa kujua kama taarifa zote zimechukuliwa, na walitakiwa kusubiri hadi wataalam wa ramani waangalie kwenye compyta wakiwa chuo. Tuliwaza ‘’Vipi kama wataalam na wasimamizi wanaweza kuona vipande vyote na pointi kwa mda sahihi, ili waweze kujua kitu gani hakijachukuliwa kabla ya kuondoka kwenye eneo. Kwa hiyo Ping alitengeneza kitu kingine, alitengeneza portal kwenye mtandao ambayo ingemwezesha msimamizi wa ramani kuona pointi na mistari kwenye mtandao (simu au compyuta) kabla ya kuondoka kwenye eneo la kukusanya taarifa.
SCREENSHOTS: Kobo Viewer on Laptop Kobo Viewer on Phone
Hatimaye, tuna suluhisho la programu yenye uwezo wa kuchukua mistari ya GPS kwa kiwango cha usahihi na ufanisi tunaohitaji, uwezo wa ajabu wa ODK kuingiza aina sahihi za taarifa, na chombo cha usimamizi cha kusimamia timu kukamilisha kikamilifu kazi ya ukusanyaji taarifa za ramani. Hata hivyo bado sio mda wa kusherehekea, bado kuna vitu vingi vya kufanya.
“Fork” na mabadiliko yetu yote kwenye ODK bado haijaunganishwa kwenye “codebase” kuu ya ODK (majadiliano na jamii ya ODK inaendelea, na kazi zaidi inapaswa kufanyika kwenye nyaraka na ufungaji). Tumetengeneza ramani saba za Dar es Salaam kwa kutumia njia zetu, lakini sehemu ndogo tu ya ramani imethibitishwa na wataalam wa programu ya hydrologia nchini Uholanzi; tunahitaji kuhakikisha kuwa kazi yetu inafaa kikamilifu kabla ya kuanza kutengeneza ramani za mji wote. Mwishoni, tunahitaji kuandika kazi yetu yote, kuifunga, na kuandaa kitabu kwa mtu mwingine yeyote ulimwenguni ambaye anaweza kuboresha mifereji ya mijini kupitia ramani za jamii!
Kipindi Ping anafanyia kazi programu, Randy Jones, aliyejitolea kutoka Canada kuongoza timu ya wanaotengeneza ramani za mifereji mwezi wa mwanzoni, anatengeneza Wiki-based playbook for practical community-based urban drainage mapping kulingana na njia ambazo tumeanzisha Dar es Salaam na Ramani Huria. Tunatarajia kazi ya Ramani Huria itafaidisha idadi kubwa ya watu ulimwenguni kote walio kwenye hatari ya mafuriko. Timu yetu hapa hapa Tanzania itaongoza njia!
Tarehe 26 Septemba 2017, ukurasa mpya wa RAmani Huria 2.0 ulifunguliwa rasmi kwenye ukumbi wa kimataifa wa Mwalimu Julius Nyerere, Tukio lilihudhuriwa na wadau muhimu wakiwemo maafisa wa serikali, maafisa wa vyuo vikuu, Washiriki kutoka kikosi cha msalaba mwekundu, wataalamu wa ramani, wana jamii, na bila shaka wanafunzi wa Ramani Huria.
Profesa Evaristo Liwa, Makamu mkuu wa Chuo kikuu cha Ardhi, alitoa neno la ufunguzi akianza kwa kueleza kazi iliyopita ya Ramani Huria – Mradi ambao ulifanikiwa kutengneza ramani za kata 21 katika jiji, makazi ya takribani watu milioni 1.3. Alibainisha kuwa awamu hii iliyopanuliwa inatarajiwa kufikia makazi ya zaidi ya watu milioni tatu wa Dar es Salaam, Mara mbili ya mradi wa mwanzo wa majaribio
Risala ya Profesa Liwa ilijikita kwenye umuhimu wa ushirikiano kwenye mradi huu – akionyesha ushirikano kati ya chuo kikuu cha Ardhi na benki ya dunia ambao hadi sasa wameweza kuhamisha ujuzi na maarifa ya usimamizi wa athari za maafa kwa wanafunzi zaidi ya mia nne. ‘’Kupitia msaada kutoka benki ya dunia na mradi wa Ramani Huria, wahitimu wengi wa Chuo Kikuu cha Ardhi wamekuwa wataalamu na kuajiriwa katika sekta mbalimbali,” alisema.
Profesa Evaristo Liwa- Makamu mkuu wa chuo kikuu cha Ardhi akifungua warsha
Bwana Michael Ole-Mungaya, mwakilishi wa katibu tawala mkoa-Dar es Salaam alifuata kuupa sifa mradi, sasa Ramani Huria ni kampeini kubwa ya ramani za jamii duniani. Alianza kwa kubainisha kuwa Dar es Salaam ni jiji linalokua kwa kasi na ongezeko la tatizo la ukusanyaji taka, moja kati ya vitu vinavyochangia mafuriko. Kufuatia hili, alisisitiza kwamba msaada kwa Ramani Huria unaendelea kutoka pande zote, kwa njia ya ushirikiano huo tunaweza kufanya mji wetu kuwa na nguvu zaidi.
Mkurugenzi wa benki ya dunia – Tanzania, Bi Bella Bird, alitukumbusha zaidi kwamba Tanzania ni waathiriwa zaidi wa mafuriko Afrika Mashariki, na kwamba mzigo huu unaongezwa sana na idadi ya watu kutoka kwa mtazamo wa kijamii na kiuchumi. Alisisitiza umuhimu wa kupanua mradi kama Ramani Huria na alikuwa na furaha kuripoti kwamba Benki ya Dunia haitacha msaada wake.
Picha ya pamoja ya washiriki
“Nini sababu ya mpango Ramani Huria kuwa wa kipekee” Thomas Allen Naibu Mkuu wa Idara ya Maendeleo ya Kimataifa – Uingereza (DfID), aliendelea “Ni vijana na ubunifu” Kama alivyoongea Bi Bella , bwana Allen aliongeza kuwa Uingereza inafurahia kuunga mkono mpango huu katika lengo lake kuu la kuboresha ustahimilifu wa miji nchini kote.
Mwishoni mwa warsha, Mkataba wa makubaliano ulisainiwa kati ya chuo kikuu cha Ardhi, benki ya dunia na DfID kama makubaliano rasmi ya kuongeza ushirikiano kati ya wadau hawa na kuboresha upatikanaji wa elimu ya vitendo kwa vijana juu ya usimamizi wa athari za maafa
Kutia sahihi mkataba wa makubaliano
Baada ya picha za pamoja za kusherehekea, washiriki walikaribishwa kwenye maonyesho ya kazi ambayo Ramani Huria imekuwa ikifanya hadi sasa – ambazo ni kutengeneza ramani za mifereji, ramani za kiwango cha mafuriko, ramani za miundombinu, na hatua za dharura.
Moja ya kazi ya msingi ya Ramani Huria ni ku tathmini kiwango cha mafuriko Dar es Salaam -na ushiriki wa wanajamii ni kitovu cha shuhuli hii. Nikupitia ushiriki huu ndipo tumepata ujuzi wa ndani na kuongeza kwa kina kiwango cha kutambua maeneo hatarishi ambayo yanaweza kutolewa na jamiii yenyewe.
Kutumia taarifa zilizokusanywa, tuna uwezo wa kuunda mfululizo – kuendeleza uwezekano wa kutambua mwenendo wa kihistoria wa kiwango cha mafuriko jijini Dar es Salaam. Kupitia njia hii, tunaweza kuchunguza jinsi hali ya mafuriko ilivyobadilika mwaka hadi mwaka, na ushirikiano wa wanafunzi na wanajamii ni muhimu kwa uzalishaji wa taarifa na ustawi. Baadaye kukamilika kwa tafiti zitategemea muungano kati ya wana jamii na mradi huu.
Jinsi kazi ilivofanyika
Baada ya kukutana na viongozi wa ngazi ya mtaa,wanafunzi wanaenda nyumba hadi nyumba kuelezea mradi kwa wanajamiii, kama mwananchi atavutiwa, basi mwanafunzi atamuonyesha jinsi ya kutumia programu ya Opendatakit Collect (ODK) na kuwaeleza jinsi ya kujaza utafiti kwa usahihi. Vocha za simu na motisha ya fedha hutolewa kwa wale wanaofanya uchunguzi, kama chanzo cha motisha kwa ushiriki wa jamii katika kufanya kazi na sisi.
Wana jamii wapya hupelekwa kwenye mto na wanafunzi na kuelekezwa jinsi ya kutumia programu. Kutoka pointi/sehemu waliyosimama kwenye mto, wanajamii wanaelekezwa kutembea moja kwa moja mbali na mto ili kuchunguza/kutafiti nyumba njiani – kutambua kama wanapata au laa. Mwanafunzi anaambatana na mwana jamii kwenye nyumba 1 au 2 na kisha anamuacha mwana jamii huyo kuendelea mwenyewe ili kukamilisha utafiti huo. Hii hutumiwa kama mbinu ya kukusanya taarifa wakati mtu anatembea. (transect-like data collection methodology).
Mwanafunzi akimuelezea mwanajamii jinsi kazi inavfanyika
Mara baada ya mwana jamii kurudi, Mwanafunzi atasimamia mbadilishano wa maarifa kati ya wanajamii wenyewe. Mwanajamii aliyerudi sasa anakuwa mwalimu na kusaidia kuwaunganisha wananchi wengine kwenye shuhuli hii.
Changamoto
Shuhuli/kazi hii bila shaka ina baadhi ya changamoto. Kuligundulika mapema kuwa baadhi ya maswali ya utafiti yalifafanuliwa vibaya, kwa mfano.’umewahi kupatwa na mafuriko?’ Wanajamii wengine walijibu kupatwa na mafuriko kupitia anuani zilitopita( makazi mengine ambayo walikuwa wakiishi hapo kabla). Kuandika tena na kufafanua utafiti huu kwa baadhi ya wanajamii kulifanyika na wanafunzi waliendelea kufanya mafunzo zaidi.
Baadhi ya wana jamii wamekuwa wakisita kushirikiana kwa sababu ya kutoaminiana /kutokuwepo kutambuliwa kwa wachunguzi wanafunzi. Hili suala tumelishughulikia kwa kutoa barua za utangulizi kuhusu mradi.
Wanajamii wengine wamehama nyumba kwa sababu ya matukio ya mafuriko na , hivyo baadhi ya pointi za GPS haziwezi kuwekwa kama kumbukumbu za mafuriko. Inaweza kuwa zoezi la kuvutia kujua ni watu wangapi wamehama kutokana na mafuriko ili kuona jinsi gani mafuriko yameathiri idadi ya watu.
Matokeo
Licha ya changamoto hizi, namba ya tafiti zilizofikiwa ni zaidi ya tulivyodhani kuwa inawezekana. Ukuaji wa namba za utafiti umekuwa mkubwa sana – kuanzia tafiti mia moja tu kwa siku moja hadi zaidi ya 840 kwa siku moja, ukuaji uliofanyika ndani ya siku 8 tu. Hii sio tu inathibitisha jinsi ushiriki wa jamii unavyo zaa matunda , bali ni kwa kiasi gani tuna uhakika wa kusonga mbele. Mashaka yote ya awali juu ya lengo la mradi yamemalizwa na kupanda kwa takwimu hizi za uchunguzi, Hii inaonyesha kwamba kiwango kikubwa zaidi kitafikiwa. Hadi sasa, tuna tafiti zaidi ya 1000 zilizokamilika.
Kwa ongezeko la msaada kutoka kwa wanajamii, tuliwachukua wanajamii nane (kutoka Hananasif na Kawawa) kuja mtaa wa Mkunguni ‘A’ kuona jinsi gani tunashirikiana na viongozi wa mtaa. Kufuatia utaratibu uliowekwa na wanafunzi kwenye kata ya kwanza tuliyozuru, Wamajamii walishirikiana kikamilifu na viongozi wa mtaa, kuuliza kuhusu mipaka ya mtaa na kuuliza kuhusu eneo hilo.Pia tuliandaa kikao na wanajamii pamoja na viongozi wa mitaa, tunatambua kuwa kuimarisha uhusiano huu kutafanya mradi kuwa endelevu.
Kikao na Viongozi wa Mitaa
Katika mchakato huu, Imegundulika kuwa mifereji mibovu na iliyoharibika kunachangia mafuriko kwa kiasi kikubwa kwenye maeneo yaliyopo mbali na mto. Sababu hizi zimegundulika kupitia wanafunzi kuwashirikisha wanajamii kikamilifu – baada ya kuangalia taarifa hizi na kuonyesha kwa pamoja sehemu ambazo si rahisi mafuriko kutokea. Hii ndiyo sababu kushughulikia mafuriko ni suala gumu sana ambalo linahitaji ushirikiano mkubwa kati ya watendaji husika, timu ya Ramani Huria ni kati yao.
Moja ya malengo makubwa ya Ramani Huria 2.0 ni kuongeza juhudi zilizofanyika kwenye ramani za mifereji zilizofanyika wakati wa majaribio ya mradi. Wanafunzi sasa wamegawanywa katika makundi mbalimbali ili kurahisisha uratibu na kuwapanga kulingana na ujuzi.Makundi haya ni pamoja na; Timu ya mifereji, Timu ya GIS, Timu ya Open map kit,Timu ya kuwafikia wana jamii,na timu ya kutengeneza ramani za mbali.(bila kuwa sehemu husika)
Hakukuwa na njia inayojulikana ya kutegeneza ramani za mifereji, Hivyo timu yetu ilibidi kujaribu njia mbalimbali zinazofahamika za kutengeneza ramani, baada ya kujaribu, Kipengele cha Geotrace pamoja na uwezo wake wa kuwezesha utengenezwaji wa tafiti zilizoboreshwa, iliwekwa na ODK pamoja na programu zote zilizojaribiwa. Hii ni programu ya simu ya mkononi (Android) ya bure na ya wazi ambayo husaidia mashirika kukusanya taarifa na kusimamia ukusanyaji wa taarifa kwa kutumia simu ya mkononi. Form ya kukusanya taarifa hutengenezwa (XLS Forms inashauriwa kwa ukusanyaji wa taarifa nyingi) na ukusanyaji wa taarifa unafanyika kwenye simu ya mkononi. Kisha hutuwa kwenye seva ambayo inaunganisha taarifa na kufanya ipatikane kwenye mifumo mbalimbali kwa ajili ya matumizi.
Baada ya kutengeneza/kuunda fomu sahihi, Wanafunzi walifundishwa jinsi ya kutumia ODK kwenye simu zao. OSMAnd ni programu nyingine inayowasaidia wanafunzi kuwa na mwelekeo sahihi wakati wanazunguka kutengeneza ramani jijini, Na kazi ya GeoTrace inasaidia sana kwa ramani ya mifereji na makalavati kwa kuchukua pointi kwa usahihi wakati mwanafunzi anachukua taarifa ya kitu husika.
.
Mwanafunzi akichora mtaro
Kwa kuongeza, Wakati wa kukusanya taarifa, wanafunzi wanatumia ODK kuchukua pointi kwa usahihi kando ya mfereji. Pointi hizi ni pamoja na mwanzo wa mfereji, Mfereji ulipoharibika au kufungwa, Sehemu ambayo mfereji unaungana na mali binafsi, Sehemu ambayo mfereji umeingia, Sehemu mfereji unapotoka na nyingine nyingi.
Ili kupata vipimo sahihi vya taarifa mbalimbali za mitaro au makalavati, zana zinazofaa kwa kusudi hili zilihitakiwa. Ilihusisha vifaa kama utepe wa kupimia (Tape measure), kutumia fimbo iliyotengenezwa kwa vipimo (iliyoundwa na timu yetu ya tanzania) kupima urefu na upana wa mitaro pamoja kipenyo cha kalavati. Takwimu za mifereji ya maji zinahitajika kupimwa kwa usahihi kwa kuwa lengo la Ramani Huria ni kuboresha ustahimilivu wa mafuriko kwenye jiji, na mirereji ina mchango mkubwa katika hili.
Wanafunzi wakipima kina cha mtaro kwa kutumia fimbo iliyotengenezwa kwa vipimo
Kwa majaribio ya uelewa wa wanafunzi katika mchakato huu wa kutengeneza ramani tuliwapeleka kata ya Hananasifu kwa ajili ya kukusanya taarifa. Wanafunzi walijigawa wenyewe katika makundi kulingana mitaa kisha wakatanwanyika kukusanya taarifa. Mchakato ulikua na changamoto kadhaa kwasababu ilikuwa ndo mara ya kwanza kwa wanafunzi hawa kukusanya taarifa rasmi za mitaro na baadhi ya wanajamii walitazama mchakato kama ni wa kisiasa, lakini wanafunzi walikua makini kuelezea lengo la mradi wa Ramani Huria kwa mtu yoyote alichunguza.
Changamoto nyingine iliyojitokeza ni uelekeo wa maji katika mitaro. Wakati mwingine ni vigumu sana kuona upande upi maji yanaelekea. Tatizo hili lilitatuliwa kwa kuwauliza wanajamii kuhusu uelekeo wa mtaro husika au kwa kutizama kwa umakini katika mkusanyiko wa mchanga na uchafu.
Pia kulikuwa na changamoto ya usahihi wa mifumo ya GPS za simu za mkononi. Baadhi ya changamoto hizi zilitatuliwa na mtaalamu wa programu za kompyuta, Ka-Ping Yee kutoka nchini Marekani lakini kwa baadhi ya maeneo yalibaki kuwa tatizo, wakati wa upokeaji wa usahihi wa pointi ya GPS kwenye simu za mkononi.
Mara kwa mara wanafunzi walikutana na upizani kutoka kwa wanajamii ambao hawakufahamu vizuri kuhusu mradi. Suala hili linaonyesha kwanini Ramani Huria ina msisitizo mkubwa katika uhusishwaji wa wanajamii.
Wanafunzi Wakiwa kata ya Hananasif
Licha ya matatizo machache, Wanafunzi walikusanya taarifa nyingi wawezavyo. Ripoti yao inaonyesha kuwa kuna mitaro mingi ambayo haijaungana, Mitaro yenye taka, na mitaa mingine haikuwa na mitaro kabisa-yawezekana kuwa ndio chanzo kikubwa cha mafuriko mabaya.
Taarifa zilizokusanywa kwenye maeneo haya zinachambuliwa kwa usahihi kutumia programu ya QGIS. Wakati wa kuangalia data kupitia programu hii baadhi ya makosa yalijitokeza kama vile taarifa zilizokosekana na ambazo hazikuwa sahihi. Kwa kesi kama hizi, wanafunzi walienda kukusanya tena taarifa. Wakati mchakato unaendelea, wanafuzi wanaendelea kuelewa umuhimu wa kuangalia ubora wa taarifa wakati wa ukusanyaji
Taarifa za mitaro ya Mtaa wa Kisutu Kata ya Hananasif zikionyeshwa kwenye QGIS
Waanfunzi wetu wataendelea na mafunzo ya vitendo ili kuhakikisha wanakuwa na ujuzi unaohitajika wakati wa kufanya mchakato rasmi wa kutengeneza ramani.
Kupanua mradi wa kutengeneza ramani kwenye mji wenye watu zaidi ya milioni tano unahitaji mipango na mafunzo sahihi. Tulipenda kwanza wanafunzi wetu wapate maelezo ya kina ya jinsi taarifa inaingizwa kwenye OSM ili kuhakikisha uelewa wazi wa mazingira ya OSM na jinsi inavyofanya kazi. Katika hatua ya baadaye, tutawaonyesha jinsi taarifa ya OSM inaweza kutumika kwa madhumuni kadhaa tofauti.
Kufundisha wanafunzi mia tatu kutengeneza ramani, huja na changamoto kadhaa. Wanafunzi wetu wote ndio wanaanza, na wengi wao hawajawahi kuchangia kwenye OSM kabla. Kazi yao ya kwanza ilikuwa rahisi- kufungua akaunti za OSM, kusainiwa ili kujiunga na jamii ya kimataifa ya wachagiaji, tuliwaingiza kwenye jukwaa la OSM na kuwaonyesha jinsi ya kuhariri.
Moja ya malengo ya Ramani huria 2.0 ni kutengeneza ramani za jiji zima la Dar es Salaam kwenye OSM. Tulianza kwa kuwagawanya wanafunzi wetu kwenye makundi manne na kuwagawia kazi za ramani. Katika masaa machache, kazi ndogo sana zilifanywa kwa asilimia mia moja, na wanafunzi walielekezwa kwa ufanisi jinsi ya kutengeneza ramani na walifanikiwa kuchangia kwenye OSM.
Tulitarajia wanafunzi wanaweza kusababisha makosa mbalimbali, na kweli ilikuwa hivyo – Ubora wa taarifa.
Jioni ile, tulipata ujumbe kutoka kwa moja kati ya wataalamu wenye uzoefu kwenye jamii ya OSM, ikionyesha baadhi ya makosa yaliyofanywa na wanafunzi wetu. Hii ndiyo nguvu ya jamii ya OSM. Mwanzoni wakati wa mafunzo, Swali liliulizwa kuhusu uhalisi wa taarifa za OSM na jinsi makosa yanavyotatuliwa na kudhibitiwa. Hili ndilo jibu, Jamii daima inaangalia taarifa hizi.
Wanafunzi wakichora ramani kutumia JOSM.
Kisha kwenye ajenda yetu ilikuwa kushughulikia maswala haya ya ubora wa taarifa, ambayo ni hatua muhimu katika kuchangia kwa ufanisi kwenye OSM. Masuala makuu yaliyotambuliwa yalikuwa makosa ya maandishi, majengo yasiyo na majina/sifa na majengo kadhaa ambayo hayajachorwa kwa ufasaha au majengo kushikamana. Tulitaka kuanzisha njia rahisi za kukabiliana na hili wakati pia tukitumia fursa ile ile kuonyesha thamani ya zana zaidi katika JOSM.
Josm filter ilisaidia kutatua changamoto za ubora wa taarifa, kwa mwongozo wa plugin kama orodha ya Todo. Mchanganyiko wa mambo haya ulituleta karibu kabisa katika kuondoa tatizo hilo. Timu zilihakiki kazi, ambazo zilipunguza na kuondoa baadhi ya makosa haya, lakini baadhi ya makosa hayakutatuliwa.
Kazi mpya ilianzishwa baadaye, iliyolenga kuthibitisha taarifa ambayo iliundwa hapo awali.
Kazi mpya iliyotengenezwa.
Hatua za hili ni kama zifuatazo.
Chagua eneo la kuhakiki na fungua kwenye JOSM.
Tumia picha ya anga ya bing kuhakiki,kama inamawingu tumia Mapbox au DigitalGlobe Premium.
Angalia kama majengo yote yamechorwa kwenye sehemu unayofanyia kazi,kama kuna majengo ambayo hayajachorwa, yachore vizuri na yaandike building=yes.
Tumia filter kuficha barabara, matumizi ya ardhi, njia za maji. Ongeza filter zifuatazo kwenye JOSM.
type:node untagged (kuficha nukta zote ambazo hazina majina).
highway=* (kuficha barabara).
waterway=* (kuficha njia za maji).
landuse=* (kuficha matumizi ya ardhi).
Kutumia filters
Tumia Todo list plugin kuangalia sifa za jengo moja baada ya jingine.
Sifa za kuangalia ni;
building=yes
Makosa mengi yalikuwa yafuatayo;
buildin=yes
BUILDING=yes
Building=yes
building:=yes
builging=yes
bulding=yes
biuilding=yes
bubuilding:=yes
buildind=yes
builing=yes
Majengo yameongezwa kwenye orodha ya Todo ili kuchunguzwa
Majengo yakisha hakikiwa (umbo na jina/sifa), thibitisha na angalia kama kuna kosa lolote na rekebisha.
Pakia kwenda kwenye OSM
Hatua hizi zilisuluhisha masuala kwa kiasi kikubwa. Hata hivyo, kulikuwa na baadhi ya makosa yaliyobaki hata baada ya kuangalia kazi tena. Tatizo sasa halikuwa lililohusiana na uendeshaji wa kazi, lakini kwa uzoefu. Wanafunzi wetu wanahitaji muda zaidi wa kufanya mazoezi ya kuchora ramani ili kupunguza baadhi ya makosa haya ya ufanisi.
Tunazingatia pia kama swala la maandishi linaweza kuwa kipengele muhimu kwenye JOSM! Wachora ramani mengi, hususan wapya, hufanya shughuli ndogo, kama vile kuongeza majengo; Wao mara chache huhutaji majina mengine ya kuweka nje ya majina ya msingi ya kawaida ya OSM. Pengine JOSM ingeweza kuwakumbusha wachora ramani wakati lebo/jina lisio ndani ya JOSM (labda kutokana na makosa ya kimaandishi)?
Kuna mtu/mtaalam yeyote kwenye jamii anataka kuangalia hili?
![Screenshot_2017-10-26-15-27-19[1].png](https://lh5.googleusercontent.com/wWVzTw0scA0_3ErFAneU9rGVfBb4WYGHHx9gyRXrT8OfVdfyB5xGe3UdO3SB-g3zol9zFA8kU70kY9z4SzQIxli44VUfK-ZyMl27Jv0ZYWVdxTeG8oprgWksMmstRMZrKIAhQeYY)
